در میان صادرات غیر نفتی کشور که عمدتاً متکی بر صادرات محصولات پتروشیمی بوده است، بخش کشاورزی سهم قابل توجهی در ارزآوری کشور دارد به طوری که در میان طیف متنوع محصولات کشاورزی، تنها صادرات محصولات باغی و خشکبار، توانسته است سهمی در حدود 13 درصد از کل صادرات غیرنفتی کشور در سال 2025 را به خود اختصاص دهد.
این در حالیست که اگرچه تولید در این بخش، با توجه به ماهیت آن، در هنگامه‌ی بحران‌هایی همچون جنگ، از تاب‌آوری بیشتری نسبت به سایر صنایع و بخش‌ها برخوردار است، ولی در عین حال، در صورت ادامه‌ی بحران و کاهش نهاده‌ها و ذخایر استراتژیک، این احتمال می‌رود که زنجیره‌ی ارزش و تأمین در این بخش در نقاط و گلوگاه‌هایی با شکست مواجه شود.
لذا شناخت ساختار زنجیره ارزش کشاورزی در ایران و بررسی تأثیر بحران‌هایی همچون جنگ بر اجزا و حلقه‌های آن، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. این موضوع هم از منظر تأمین امنیت غذایی در کشور و هم از منظر تأثیر بر صادرات محصولات کشاورزی به عنوان بخش مهمی از صادرات غیرنفتی کشور حائز اهمیت است.
در این راستا، گزارش حاضر ضمن مروری بر الگوی زنجیره ارزش صادرات محصولات کشاورزی در ایران، به بررسی حلقه‌های این زنجیره، تحلیل میزان وابستگی حلقه‌ها به یکدیگر و تأثیر جنگ تحمیلی اخیر بر زنجیره ارزش صادرات کشاورزی کشور و گلوگاه‌های آسیپ‌پذیر آن پرداخته است. در پایان نیز پیشنهادهایی جهت ارتقای تاب آوری زنجیره ارزش صادرات محصولات کشاورزی در ایران ارائه شده است.

Among the country's non-oil exports, which have been mainly based on petrochemical exports, the agricultural sector has a significant share and contribution to the country's foreign exchange earnings. Among the diverse range of agricultural export products, only the export of horticultural products and dried fruits has accounted for about 13 percent of the country's total non-oil exports in 2025.
Although production in this sector, due to its nature, is more resilient than other economic sectors during crises such as war, at the same time, if the crisis continues and strategic inputs and reserves decrease, it is likely that the value chain in this sector will fail at some points and bottlenecks.
Therefore, understanding the structure of the agricultural value chain in Iran and examining the impact of crises such as war on its components and links is of great importance. This issue is important both from the perspective of ensuring food security in the country and from the perspective of its impact on the export of agricultural products as an important part of the country's non-oil exports.
In this regard, this report, while reviewing the agricultural export value chain model in Iran, examines and analyzes the links in this chain and their degree of dependence on each other, as well as the impact of the recent imposed war on the country's agricultural export value chain and its vulnerable bottlenecks. Finally, some policy implications are presented to enhance the resilience of the agricultural export value chain in Iran.