نویسنده در این کتاب به بررسی پلیمرهای زیستی و مهندسی آنها از مرحله مبانی و سنتز تا تولید، مشخصهیابی، کاربرد و الزامات بازار و مقررات میپردازد. منظور از پلیمرهای زیستی در کتاب، پلیمرهایی است که بخشی یا تمام مواد اولیه آنها از منابع زیستی و تجدیدپذیر تأمین میشود و یا قابلیت زیستتخریبپذیری دارند. کتاب تلاش میکند این مواد را نه فقط از منظر شیمی و علم مواد، بلکه از منظر طراحی و مهندسی، تولید و کاربرد صنعتی بررسی کند.
ساختار کتاب از هشت بخش اصلی تشکیل شده است. نویسنده ابتدا مفاهیم پلیمرها و پلیمرهای زیستی را معرفی میکند و سپس به سنتز پلیمرها، پلیمریزاسیون مرحلهای و زنجیرهای، پلیمرهای زیستی طبیعی و روشهای تولید آنها، فرآوری و مشخصهیابی پلیمرها و پلیمرهای زیستی میپردازد. در ادامه، کاربردهای این مواد در پزشکی، صنایع غذایی و مهندسی محیطزیست بررسی میشود و کتاب در فصل پایانی به موضوعی بسیار مهم برای صنعت، یعنی بازار و مقررات حاکم بر پلیمرهای زیستی اختصاص مییابد.
یافتهها و پیامهای کلیدی کتاب: یکی از پیامهای اصلی اثر آن است که توسعه پلیمرهای زیستی صرفا به تولید موادی با منشأ تجدیدپذیر محدود نمیشود؛ بلکه مستلزم پیوند میان طراحی ماده، مسیرهای زیستی و شیمیایی تولید، فرآوری، ویژگیهای عملکردی، کاربرد نهایی، بازار و چارچوبهای مقرراتی است. از این منظر، تجاریسازی پلیمرهای زیستی نیازمند عبور از مرحله آزمایشگاهی و توجه همزمان به الزامات مهندسی و بازار است.
کتاب همچنین نشان میدهد که پلیمرهای زیستی به دلیل ویژگیهایی مانند زیستسازگاری، ظرفیت حضور در طیف متنوعی از صنایع را دارند. نویسنده کاربردهای آنها را در حوزههایی مانند پزشکی و زیستپزشکی، صنایع غذایی و مهندسی محیطزیست بررسی میکند. این گستره کاربرد نشان میدهد که پلیمرهای زیستی صرفا یک زیرشاخه جدید از علم پلیمر نیستند، بلکه میتوانند در شکلگیری بازارهای جدید مواد و فناوریهای پیشرفته نقش داشته باشند.
از منظر صنعتی، شاید مهمترین بخش کتاب فصل پایانی آن درباره بازار و مقررات باشد؛ زیرا توسعه یک ماده جدید زمانی به صنعت تبدیل میشود که علاوه بر امکان تولید و عملکرد فنی، بتواند الزامات بازار، استانداردها و مقررات را نیز پشت سر بگذارد. قرار گرفتن این موضوع در کنار مباحث سنتز، تولید، فرآوری و کاربرد، کتاب را از یک معرفی صرفا علمی درباره پلیمرهای زیستی فراتر میبرد.
نویسنده کتاب، ووجی ژانگ، استاد مهندسی شیمی و زیستمولکولی در دانشکده مهندسی میلواکی است و پژوهشهای او در زمینههایی از جمله مواد زیستی، مهندسی بافت، انتقال دارو و پلیمرهای زیستی متمرکز است. پژوهشهای اخیر او به طراحی جوهرهای زیستی برای چاپ زیستی و توسعه سامانههای نوین انتقال دارو مربوط میشود.
نسخههای الکترونیکی و چاپی کتاب «مهندسی پلیمرهای زیستی» در سال ۲۰۲۵ در قالب 131 صفحه به زبان انگلیسی توسط انتشارات Springer Cham منتشر شده است. این اثر نخستین ویرایش کتاب است و با ۱۳۱ صفحه، برخلاف بسیاری از مراجع حجیم حوزه پلیمر، رویکردی نسبتا فشرده و کاربردمحور به یکی از حوزههای رو به رشد صنعت پلیمر دارد.
نظرات کاربران